#131 - Optimistisch 2026 in, hoe anders?
Juist cultuur geeft tegenwicht aan pessimisme
Beste lezer van de Cultuurnieuwsbrief,
Ook onder cultuurmakers, vaak sensitieve mensen, kunnen gesprekken over het leven en de wereld al snel een zekere pessimistische ondertoon krijgen. Maar zelden eindigen die dan in machteloos of krachteloos gescheld op de een of andere vertegenwoordiger van een bestuurslaag. Want daar houden kunstenaars niet zo van. Van dat schelden. Hun zorgen over de wereld worden snel omgezet in een diepe zucht en daarna in iets moois: een schilderij, een lied, een toneelstuk, een beeld. De magie schuilt daarin dat die energie, die drang om iets te vangen van levenslust, gematerialiseerd wordt in dat kunstzinnige product en overgedragen aan degenen die het product durven ondergaan. Iedereen die de moed heeft en de tijd neemt om zonder oordeel naar het product te kijken of te luisteren zal aangeraakt worden door die positieve, scheppende energie. Of het werk nu komt van een landschapschilder, een punkband, een hoedenmaakster, een architect, een cabaretier of een kleiend kind: ze hebben ons allemaal die energie te bieden.
Probeer het niet te begrijpen, wil geen kenner zijn, zet het in je hoofd niet om in een geschatte financiële waarde, dat is allemaal verzet. Onderga ontspannen de magie die kunst en cultuur je overal en altijd aanreiken. Ook in de Achterhoek. Ook in 2026.
En als je, staand voor een abstract schilderij, toch eens schampert dat je kind van 4 dat ook kan, geef het dan meteen een kwast en verf. Want dan zal het werk van je kind je blij en optimistisch maken. Ik heb alvast 3 voornemens voor onze lezers op een rijtje gezet en wens iedereen talloze mooie ervaringen in het nieuwe jaar.
Theo Soontiëns
Voornemen 1: Toneelspelen!
LOCHEM - Als theatermaker heb ik mijn hele leven mogen ervaren wat acteren met je kan doen. Ik weet wat het mij gebracht heeft en ik had ooit een collega die onomwonden stelde: “toneel heeft mijn leven gered”. En ik begrijp dat.
Vanaf 12 januari 2026 kun je in Lochem zelf ervaren wat het is om deel te nemen aan een toneelstuk. Elke maandagavond komen in Maakplaats BIC aan de Noorderwal 17 mensen bij elkaar om met elkaar te werken aan een nieuw theaterstuk.
Je kunt meedoen als speler, decorbouwer, kostuummaker, tekstschrijver, cateraar of wat je maar kunt bedenken. Maar… de rol van regisseur is al bezet. Die is voorbestemd aan sociaal-artistiek verbinder Sandra Boogert. Deelnemen kost niks! Kom daar in deze tijden nog maar eens om. Alleen tijd en toewijding natuurlijk, want aanmelden is komen!
Dit mooie initiatief, onder de titel “Toneelspelen in Lochem”, wordt uitgevoerd onder de vleugels van Stichting Kleine Kunst. Ik kan er van alles over schrijven, maar waarom zou ik? Alles staat uitgebreid uitgelegd in dit artikel in Achterhoek Nieuws
Voornemen 2: Je werk tonen!
RUURLO - KunstKring Ruurlo houdt met Pinksteren, op 24 en 25 mei, weer de AtelierRoute Berkelland. Er worden beeldend kunstenaars gezocht die hun atelier open willen stellen voor kunstliefhebbers.
Bij de AtelierRoute gaat het om veel verschillende vormen van beeldende kunst. Er zijn diverse technieken te zien. Keramiek, schilderkunst, beeldhouwwerk, glaswerk, enzovoort. Het publiek bezoekt wandelend, fietsend of met de auto de ateliers aan de hand van het routeboekje waarin de plattegrond staat met de ateliers van de deelnemende kunstenaars. Dit boekje is gratis bij alle ateliers, VVV’s in Berkelland, het Kulturhus en de exporuimte aan de Borculoseweg in Ruurlo te verkrijgen. Het bezoek aan de ateliers is gratis.
Kunstkring Ruurlo is een heel actieve club. Kijk maar eens op hun website. En als je meer informatie wilt hebben over eventuele deelname, lees dan dit artikel in het Achterhoeks Nieuws.
Voornemen 3 - Samen lezen!
VARSSEVELD - Boeken lezen is… nee, niet leuk. ‘Leuk’ is een nietszeggend woord, dat moeten we vermijden. Boeken lezen is ontspanning; is hersengymnastiek; is geestverruimend; kortom, is goed voor iedere mens. Samen lezen is dat in de overtreffende trap. Want dan raak je aan de praat over wat je gelezen hebt. En dat is net zo verrijkend als verreikend.
Een leesclub is daarbij een uitstekend hulpmiddel. In een leesclub lees je dezelfde boeken en bespreek je deze samen. Je bekijkt een boek met andere ogen en ontdekt nieuwe dingen. In de bibliotheek Varsseveld aan de Borchgraven 4 kunnen belangstellenden op dinsdag 13 januari kennismaken met Senia, een stichting die dit soort leesclubs faciliteert met leeswijzers en discussievragen.
De informatiebijeenkomst over de lees- en luisterclubs van Senia in Varsseveld begint om 14.30 uur. Aanmelden gaat via de e-mail. Meer informatie op de website.
En waar gaan we deze week naar toe?
Het is vakantie blijkbaar. Theaters zitten tot 5 januari dicht (mogen ze ook even uitpuffen) Maar uit de vijftien titels van Achterhoek Nieuws en andere media kon ik slechts een enkele culturele gebeurtenis uitlichten om je als uitnodiging voor te leggen:
GORSSEL, 6 januari - De Gorsselse Kunstkring (GKK) organiseert weer een inspirerende editie van het Gorssels Kunstcafé in Gasterij De Hoek. Te gast is filosoof Trees Schopman, die haar visie op praktische filosofie en levenskunst zal delen en in gesprek gaat met moderator Marcel Schoemaker. De bijeenkomst begint om 16.00 uur en is gratis toegankelijk voor iedereen. Na afloop is er gelegenheid om na te praten en eventueel samen een maaltijd te nuttigen (op eigen kosten).
NEEDE, 9 januari - In een nieuwe BIEBlab-editie voor volwassenen staat er vanaf 10.00 uur in de Bibliotheek Neede een bijzonder apparaat . Tijdens deze bijeenkomst gaan deelnemers namelijk aan de slag met de snijplotter, dat ontwerpen, teksten en logo’s snijdt uit diverse materialen, zoals papier en karton, door een klein mesje nauwkeurig te besturen op basis van digitale bestanden. Het werkt als een printer, maar in plaats van inkt gebruikt het apparaat een mesje om patronen uit te snijden. Reserveer hier een plekje voor €4,50.
REKKEN, 18 januari - Op een wel heel bijzondere manier geeft Rekken het startschot voor een nieuw erfgoedjaar. In ontmoetingscentrum Antonius (Lindevoort 20 in Rekken) organiseert Beleefbaar erfgoed ‘Starke verhalen’; een winterse vertelmiddag vol erfgoed, streektaal, humor en verhalen uit en over de omgeving van Rekken. Hier lees je er alles over
UITtip
Winterplezier op het ijs
Schaats deze winter op de BAX ijsbaan op het Simonsplein ❄️ Met 400 m² kunstijs en gezellige horeca is dit dé plek voor winterse gezelligheid. De ijsbaan is geopend tot en met 4 januari.
Ontdek meer winteruitjes in de UIT-agenda Achterhoek. Voor alle info en nog veel meer uit-tips op uitagenda-achterhoek.nl.
Lèzen - Tot Hier van Christel van Raaij
Bij uitgeverij Hermans verscheen half december het boek ‘Tot hier’. Het boek gaat over het leven op het platteland en mentale (on)gezondheid. het is het verhaal van Pieter en Tine, boer en boerin in de Achterhoek. Herkenbare mensen met twijfels, angst, zorgen, plezier, levenslust, liefde of het gebrek daaraan.
Een streekroman die zich in de Achterhoek afspeelt maar vooral gaat over de mentale gezondheid en de hedendaagse problemen op het platteland in heel Nederland en België.
Hoofdpersonen Pieter en Tine runnen samen hun melkveebedrijf in de Achterhoek. Wanneer ze moeten verhuizen vanwege de aanleg van een rondweg, komen niet alleen hun toekomstplannen onder druk te staan. Tine bruist van de ideeën terwijl Pieter langzaamaan vastloopt in zorgen en onzekerheid. Wanneer is de grens bereikt?
Christel van Raaij is al 10 jaar bezig met het bespreekbaar maken en het verbeteren van de mentale gezondheid van mensen op het platteland. Zij schrijft, geeft lezingen en maakt podcasts. Zie ook haar website.
Luustern - When a Blind Man Cries
Mooi miniatuurtje door de man die 21 december voor een volle grote zaal van de Storm de eerste Winterswijkse Oudejaars Conference voor zijn rekening nom. Opgenomen in het kader van de H∞ked Substack van Meindert Bussink.
Mooi om een artiest op twee verschillende podia, twee zo verschillende genres van de kunst te zien vertolken.
Hier helemaal te beluisteren
Kieken - Seizoenwerk!
SILVOLDE - Het was niet mijn bedoeling, maar ja, een tekort aan mannelijke spelers dwong me uiteindelijk om zelf ook mee te gaan spelen aan het toneelstuk “De Ruïne” dat ik maakte met de spelers van theatergroep Seizoenwerk.
Anderhalf jaar werkten we aan het stuk vanuit 14 zelfbedachte personages die we positioneerden in de Vissenwijk van een denkbeeldige, maar niet moeilijk voor te stellen stad. 25 jaar geleden is de hele wijk gerenoveerd. “Van een volkswijk naar een modern woonparadijs.” zoals de toenmalige burgemeester zichzelf nog steeds met wollige woorden bewierookt. We zijn wel 25 jaar verder maar alle losse sociale eindjes zijn nog steeds niet helemaal aan elkaar geknoopt. Daar hebben de bewoners van de Vissenwijk een hele avond en een reünie voor nodig.
De première van het stuk is op zaterdag 24 januari om 20 uur in het gebouw van Schutterij Willem Tell aan de Kerkenstraat 17. De De kaartverkoop vind je hier
Afstoffen - Alle oud zeer van je afknallen
Rond Oud en Nieuw wordt er op veel plekken in Nederland – naast het afsteken van vuurwerk – met carbid geschoten. Vaak gebeurt dit met een stalen melkbus, maar er worden ook giertanks of cementmolens ingezet voor deze klus. Waar komt de traditie van carbidschieten vandaan? En hoe oud is het carbidschieten eigenlijk?
De exacte oorsprong is niet helemaal duidelijk, maar carbidschieten ontstond waarschijnlijk in het begin van de twintigste eeuw. Calciumcarbide werd toen veel gebruikt in carbidlampen door boeren en arbeiders. Ergens ontdekte men dat de gasvormende reactie met water ook voor explosief vermaak kon zorgen. Ik weet dat wij als kinderen in de jaren 60, gefascineerd experimenteerden met het spul dat je voor een habbekrats bij de drogist kon kopen. Het laten branden van water vonden we al heel magisch, geknald werd er later pas.
Experiment werd traditie en als zodanig werd het vooral populair (uiteraard) in landelijke gebieden van Twente, de Achterhoek en delen van Noord-Nederland. Het is heel voorstelbaar dat dit soort activiteiten in stedelijke gebieden geen kans van ontwikkelen en groei kregen.
En ja, nu het geld ons op de rug groeit, en de drang om steeds degene te zijn die het verste kan pissen nog steeds een overwegende creatieve kracht is, bouwen we steeds grotere kanonnen om mensen te imponeren.
En ach, je kunt op internet ook wel verhalen vinden dat onze traditie iets uit de oertijd zou kunnen zijn en bedoeld was om de geesten te verdrijven, maar het valt te betwijfelen of carbid toen al bekend was. Melkbussen waren er in ieder geval 100% zeker niet!
Nieuwstips en feedback
Tot slot de huishoudelijke mededeling. Voor persberichten of andere nieuwstips kun je de redactie rechtstreeks tippen via de Deel je nieuws-knoppen op onze websites. Zie bijvoorbeeld deze pagina voor de Gelderse Post.
We zijn heel benieuwd naar jouw feedback, dus heb je andere vragen of opmerkingen over deze nieuwsbrief? Reageer gerust op deze mail en dan reageren we zo spoedig mogelijk.